Thời tiết và mùa (天气和季节 – Tiānqì hé jìjié)

I. Từ vựng theo nhóm

1.Các mùa trong năm (季节 – jìjié)

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
春天	chūntiān	Mùa xuân
夏天	xiàtiān	Mùa hè
秋天	qiūtiān	Mùa thu
冬天	dōngtiān	Mùa đông
四季	sìjì	Bốn mùa
季节变化	jìjié biànhuà	Sự thay đổi mùa

2. Hiện tượng thiên nhiên (环境现象 – huánjìng xiànxiàng)

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
阴天	yīntiān	Trời âm u
晴天	qíngtiān	Trời nắng
多云	duōyún	Nhiều mây
雨	yǔ	Mưa
雪	xuě	Tuyết
雪花	xuěhuā	Bông tuyết
雷雨	léiyǔ	Mưa dông
雨衣	yǔyī	Áo mưa
下雪	xiàxuě	Tuyết rơi
上霜	shàngshuāng	Sương muối

3. Các kiểu thời tiết (天气状态 – tiānqì zhuàngtài)

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
潮溶	cháoshī	Ẩm ướt
干燥	gānzào	Khô hanh
风天	fēngtiān	Trời gó
早霜	zǎoshuāng	Sương sớm
雷雨天	léiyǔ tiān	Ngày mưa dông
热气	rèqì	Nhiệt độ cao
涼带	liángdài	Vùng mát
寒气	hánqì	Hàn khô
暖气	nuǎnqì	Khí hậu ấm

4. Tính từ miêu tả thời tiết

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
热	rè	Nóng
冷	lěng	Lạnh
暖和	nuǎnhuo	Ấm áp
凉快	liángkuai	Mát mẻ
干燥	gānzào	Khô
潮溶	cháoshī	Ẩm ướt
昂温	gāowēn	Nhiệt độ cao
低温	dīwēn	Nhiệt độ thấp
寒冷	hánlěng	Rét

5.Từ vựng liên quan đến dự báo thời tiết (天气预报 – tiānqì yùbào)

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
预报	yùbào	Dự báo
气温	qìwēn	Nhiệt độ không khí
摄氏度	shèshìdù	Độ C
风速	fēngsù	Tốc độ gió
风向	fēngxiàng	Hướng gió
降雨概率	jiàngyǔ gàilǜ	Xác suất mưa
紫外线	zǐwàixiàn	Tia UV
空气质量	kōngqì zhìliàng	Chất lượng không khí

6. Dụng cụ, vật dụng theo thời tiết

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
雨伞	yǔsǎn	Ô, dù
防晒霜	fángshàishuāng	Kem chống nắng
冬衣	dōngyī	Áo đông
风衣	fēngyī	Áo gió
毛衣	máoyī	Áo len
手套	shǒutào	Găng tay
围巾	wéijīn	Khăn quàng
靴子	xuēzi	Ủng, giày ống

7. Động từ và cụm động từ miêu tả thời tiết

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
下雨	xiàyǔ	Mưa rơi
打雷	dǎléi	Sấm sét
起风	qǐfēng	Nổi gió
降温	jiàngwēn	Giảm nhiệt độ
升温	shēngwēn	Tăng nhiệt độ
出太阳	chū tàiyáng	Có nắng
变冷	biànlěng	Trở lạnh
天气转晴	tiānqì zhuǎn qíng	Thời tiết chuyển nắng

Xem thêm: Chủ đề Đồ ăn và thức uống bằng Tiếng Trung

II.Câu luyện nói theo tình huống

1.Hỏi và trả lời về thời tiết hiện tại

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
今天天气怎么样？	jīntiān tiānqì zěnmeyàng?	Thời tiết hôm nay thế nào?
今天天气很好。	jīntiān tiānqì hěn hǎo.	Hôm nay trời đẹp.
今天下雨了。	jīntiān xiàyǔ le.	Hôm nay trời mưa rồi.
外面很冷。	wàimiàn hěn lěng.	Ngoài trời lạnh.
明天会下雪吗？	míngtiān huì xiàxuě ma?	Ngày mai có tuyết không?
外面刮风了。	wàimiàn guāfēng le.	Bên ngoài đang nổi gió.
气温多少度？	qìwēn duōshǎo dù?	Nhiệt độ bao nhiêu độ?
你觉得今天热不热？	nǐ juéde jīntiān rè bù rè?	Bạn thấy hôm nay nóng không?

2.Mô tả thời tiết theo mùa

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
春天常常下雨。	chūntiān chángcháng xiàyǔ.	Mùa xuân thường hay mưa.
夏天很热，有时候有雷雨。	xiàtiān hěn rè, yǒushíhou yǒu léiyǔ.	Mùa hè rất nóng, đôi khi có mưa giông.
秋天很凉快，树叶变黄。	qiūtiān hěn liángkuai, shùyè biàn huáng.	Mùa thu mát mẻ, lá cây chuyển vàng.
冬天常常下雪，很冷。	dōngtiān chángcháng xiàxuě, hěn lěng.	Mùa đông thường có tuyết, rất lạnh.

3. Luyện nói khi đi du lịch

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
我该穿什么衣服？	wǒ gāi chuān shénme yīfu?	Tôi nên mặc gì?
要带雨伞吗？	yào dài yǔsǎn ma?	Có cần mang ô không?
这里的天气变化很快。	zhèlǐ de tiānqì biànhuà hěn kuài.	Ở đây thời tiết thay đổi rất nhanh.

4. Biểu đạt cảm xúc với thời tiết

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
我喜欢晴天。	wǒ xǐhuān qíngtiān.	Tôi thích trời nắng.
我不喜欢下雨天。	wǒ bù xǐhuān xiàyǔ tiān.	Tôi không thích ngày mưa.
这样的天气真让人开心！	zhèyàng de tiānqì zhēn ràng rén kāixīn!	Thời tiết như thế này thật làm người ta vui!

Xem thêm: Giới thiệu Gia đình bằng Tiếng Trung

III. Lưu ý khi dùng từ về thời tiết và mùa

1.Phân biệt từ gần nghĩa

暖和 (nuǎnhuo – ấm áp) thường dùng cho cảm giác dễ chịu, nhẹ nhàng.

热 (rè – nóng) thường diễn tả cảm giác oi bức, khó chịu.

凉快 (liángkuai – mát mẻ) mang nghĩa tích cực, dễ chịu.

冷 (lěng – lạnh) thiên về cảm giác tiêu cực, có thể gây khó chịu.

2.Cách dùng tính từ với thời tiết

Tránh dùng “是” với tính từ thời tiết: ❌ 天气是热的

Dùng “很” hoặc các trạng từ như “非常”, “有点” để mô tả: ✅ 天气很热 / 天气非常冷 / 天气有点凉

Kết hợp đúng danh từ + lượng từ

一场雨 (một trận mưa), 一阵风 (một cơn gió), 一片雪花 (một bông tuyết)

3.Thứ tự miêu tả theo ngữ cảnh người bản xứ

Mẫu câu tự nhiên: Thời gian + Địa điểm + Thời tiết + Hành động

Ví dụ: 今天早上在上海下了大雨。=> Sáng nay ở Thượng Hải đã có mưa to.

Cách nói phổ biến trong văn nói

今儿个挺冷的。=> Hôm nay lạnh ghê đó. (Khẩu ngữ miền Bắc Trung Quốc)

这鬼天气真烦人！=> Thời tiết quái quỷ này thật phiền!

说变就变的天气，真拿它没办法！=> Thời tiết nói thay đổi là thay đổi, thật chẳng biết làm sao!

4.Lưu ý khi dùng các từ kết hợp với thời tiết

用“会” để nói dự đoán: 明天会下雨。

用“可能” để nói khả năng: 明天可能有雪。

用“正在” để nhấn mạnh hành động đang diễn ra: 外面正在下雨。

5.Đoạn văn mẫu về chủ đề thời tiết và mùa

Tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa tiếng Việt
我最喜欢的季节是春天。	Wǒ zuì xǐhuān de jìjié shì chūntiān.	Mùa tôi thích nhất là mùa xuân.
春天不冷也不热，天气非常舒服。	Chūntiān bù lěng yě bù rè, tiānqì fēicháng shūfu.	Mùa xuân không lạnh cũng không nóng, thời tiết rất dễ chịu.
常常下小雨，空气清新，花儿都开了。	Chángcháng xià xiǎoyǔ, kōngqì qīngxīn, huār dōu kāi le.	Thường có mưa nhỏ, không khí trong lành, hoa nở khắp nơi.
我和家人常常去公园散步。	Wǒ hé jiārén chángcháng qù gōngyuán sànbù.	Tôi và gia đình thường đi dạo công viên.
冬天虽然很冷，但是我也喜欢看雪。	Dōngtiān suīrán hěn lěng, dànshì wǒ yě xǐhuān kàn xuě.	Mùa đông tuy lạnh, nhưng tôi cũng thích ngắm tuyết.
夏天太热了，我不太喜欢。	Xiàtiān tài rè le, wǒ bù tài xǐhuān.	Mùa hè quá nóng, tôi không thích lắm.
秋天很美，天气凉快，是个适合旅游的季节。	Qiūtiān hěn měi, tiānqì liángkuai, shì ge shìhé lǚyóu de jìjié.	Mùa thu rất đẹp, thời tiết mát mẻ, là mùa thích hợp để du lịch.